حرمت در شيئى واحد پيش مىآيد نه اجتماع خود وجوب و حرمت فعلى ، چه اينكه در ادامه بدين تعبير ، تصريح مىكنند . ) قوله : و لا يرتفع : صاحب فصول توجه به محذور مذكور داشته و لذا در كتابش كوشش كرده تا به يكى از دو صورت غائله و محذور را رفع كند ولى هر دو راه حلّ ايشان هم مورد مناقشهء آخوند است : راه اول : فصول فرموده : زمان ايجاب و تحريم دو زمان است يعنى همين عمل واحد به نام خروج پيش از آنكه مكلّف وارد ارض غصبى شود و مضطر به خروج گردد ، متعلق نهى و تحريم بود و الآن پس از اضطرار واجب شده است و مانعى ندارد كه عمل واحد در زمانى متعلق ايجاب و در زمان ديگر متعلق نهى شود و اجتماع ايجاب و تحريم در شيئى واحد نمىشود . « 1 » مرحوم آخوند مىفرمايد : مسألهء اختلاف يا اتّحاد زمان ايجاب و تحريم با زمان فعل چهار صورت دارد : 1 - هم زمان ايجاب و تحريم دو تا باشد و هم زمان ايجاد آنها از سوى مكلّف دو زمان باشد ، مثلا روز سه‌شنبه بفرمايد : اكرم زيدا يوم الخميس و روز چهارشنبه بفرمايد : لا تكرم زيدا يوم الجمعة ، اين قسم قطعا جايز است . 2 - زمان ايجاب و تحريم واحد است ولى زمان فعل متعدد است و دو وجود مطرح است . مثلا روز چهارشنبه در فلان لحظه بگويد : اكرم زيدا يوم الخميس و بلافاصله بگويد : و لا تكرمه يوم الجمعة . باز هم هيچ محذورى نيست و محالى پيش نمىآيد ، چون دو وجود مطرح است كه يكى امر و ديگرى نهى دارد . 3 - زمان ايجاب و تحريم واحد و زمان وجود متعلّق هم واحد باشد يعنى هم‌اكنون بفرمايد : اكرم زيدا يوم الجمعة و لا تكرمه يوم الجمعة اين قسم مطلقا محال است زيرا وجود واحد شخص خارجى بنام خروج از دار غصبى كه يك عمل خاصّ است معقول نيست كه در آن واحد هم مطلوب باشد و هم مبغوض باشد .

--> ( 1 ) - الفصول الغرويّة ، ص 139 - 138 .